Dieta w insulinooporności

Data i autor:

Dieta w insulinooporności

Insulinooporność (IO) jest to patologiczny stan, który objawia się znacznym zaburzeniem równowagi glukozowo-insulinowej. Wynika to z obniżonej wrażliwości komórek posiadających receptor insulinowy na działanie insuliny, pomimo jej prawidłowego lub podwyższonego stężenia w surowicy krwi. Istotnym aspektem wsparcia jest odpowiednia dieta w insulinooporności.

IO może mieć różną formę i dotyczyć samej insuliny albo receptora insulinowego. Istnieją przypadki, kiedy może dotyczyć transporterów glukozy lub enzymatycznych elementów szklaku insulinowego. Jest to kwestia dość złożona, a dodatkowo insulinooporność może dotyczyć różnych tkanek i narządów.

Wrażliwość insulinowa określa, jak sprawnie ciało radzi sobie z wychwytywaniem glukozy za pośrednictwem insuliny. Im mniej insuliny potrzebuje organizm Twojego podopiecznego, żeby wykonać swoją robotę, tym bardziej wrażliwe są jego tkanki na jej działanie.

Insulinooporność to tak naprawdę zaburzona wrażliwość tkanek na działanie insuliny i w efekcie zaburzony wychwyt glukozy. Organizm zmuszony jest wydzielać coraz więcej insuliny, aby poradzić sobie z przekierowaniem glukozy do mięśni oraz wątroby.

Dieta w insulinooporności – na co powinien zwrócić uwagę dietetyk kliniczny?

Dietetyk kliniczny powinien wiedzieć, że dieta w insulinooporności powinna być dobrana indywidualnie do sytuacji, objawów i samopoczucia. W przypadku osób z nadmierną masą ciała słusznym rozwiązaniem będzie wprowadzenie deficytu energetycznego.

Osoby z insulinoopornością mogą mieć także pewne problemy z kontrolą łaknienia z uwagi na zaburzone odczuwanie głodu i sytości. Dlatego w diecie warto uwzględnić posiłki, które będą skutecznie regulować uczucie sytości po ich spożyciu. Sprawdzą się tu regularne i równe posiłki, bogate w odpowiednią ilość białka i zdrowych tłuszczów. Ważne jest, aby zawierały także węglowodany i błonnik pokarmowy, które zapewnią stabilność dla gospodarki cukrowej.

Kolejną ważną kwestią jest redukcja produktów bogatych w cukier i prozapalne tłuszcze trans. Należy wystrzegać się nadmiaru żywności przetworzonej, soków, alkoholu czy słodzonych napojów gazowanych. Stosujmy przede wszystkim posiłki o niskim i średnim ładunku glikemicznym wybierając produkty pełnoziarniste, czy rośliny strączkowe.

Nie zapominajmy o dodatku warzyw lub niskokalorycznych owoców do każdego posiłku. Przydatnym rozwiązaniem może także być tzw. „preload z warzyw”, czyli rozpoczęcie spożywania posiłku od porcji warzyw, co może ograniczyć po posiłkowy wzrost glukozy we krwi.

Korzystne wydaje się włączenie do diety produktów o potencjale przeciwzapalnym. Korzystne może być wdrożenie diety śródziemnomorskiej, bogatej w tłuste ryby, które zawierają kwasy omega-3, i oliwę z oliwek. Warto też stosować przyprawy, takie jak cynamon czy kurkuma.

Ważną kwestią, choć nie do końca związaną typowo z trzymaniem diety, jest zadbanie o cały styl życia. Dietetyk kliniczny powinien namawiać podopiecznego do aktywności fizycznej i poprawy reakcji na stres. Ogromnie istotna będzie tu higiena snu, a także higiena spożywania posiłków. Posiłki powinny być spożywane spokojnie, powoli, a kęsy pokarmu powinny być odpowiednio przeżuwane. Tak więc warto stawiać przede wszystkim na edukację żywieniową.

Dieta niskowęglowodanowa w insulinooporności

Jednym z rozwiązań często gloryfikowanych w IO jest dieta niskowęglowodanowa (low carb). Jest to dieta, której założeniem jest ograniczenie węglowodanów.  Wiąże się to ze zmniejszeniem ilości spożywanych produktów zbożowych. Wśród takich produktów są m.in. chleb, makaron, kasze, ryż, niektóre owoce i warzywa, a także strączki. Przede wszystkim przetworzone produkty bogate w cukier. Dieta obfituje w produkty białkowe oraz tłuszcz. Mimo że nie został określony konkretny przedział ilości węglowodanów w diecie niskowęglowodanowej, wyróżnia się 3 jej rodzaje:

  • dieta ketogeniczna, gdzie zawartość węglowodanów wynosi do 50 gramów lub mniej niż 10% energii diety,
  • dieta niskowęglowodanowa (low carb), gdzie wartość węglowodanów powinna wynosić poniżej 120 g lub mniej niż 26% energii diety,
  • średniowęglowodanowa, gdzie spożycie węglowodanów wynosi 26-45 % energii diety.

Diety niskowęglowodanowe mają dużo entuzjastów zapewniających, że ich skuteczność podczas redukcji masy ciała jest lepsza w porównaniu z innymi dietami. Czy słusznie?

Skuteczność diety niskowęglowodanowej w insulinooporności

Dietetyk kliniczny powinien zdawać sobie sprawę, że przewaga diety low carb nie jest prawdą. Podczas stosowania diety niskowęglowodanowej, w związku z obniżonym spożyciem węglowodanów, dochodzi do zmniejszenia stężenia glikogenu oraz insuliny. Skutkuje to większą utratą glikogenu i wody z organizmu, ale nie tkanki tłuszczowej. W początkowej fazie realizowania założeń dietetycznych może sprzyjać to szybkiej utracie beztłuszczowej masy ciała.  Badania porównujące skuteczność długotrwałej redukcji masy ciała podczas diety niskowęglowodanowej oraz niskotłuszczowej nie wykazały znaczących różnic. Najważniejsze podczas odchudzania jest spożycie mniejszej ilości energii, a nie to czy dominującym źródłem energii będą węglowodany czy tłuszcze.

Niektóre dane wskazują, że model diety niskowęglowodanowej może być pomocny u osób z cukrzycą w trakcie leczenia, a także do zastosowania jej w profilaktyce. Zmniejszenie ilości węglowodanów w diecie może potencjalnie wpływać na poprawę glikemii i sprzyjać zmniejszeniu dawki leków stosowanych w przypadku cukrzycy.

Mimo to brakuje wytycznych dotyczących ograniczenia węglowodanów u osób z cukrzycą. Przede wszystkim istotne jest to, aby zastosowana dieta była zgodna z indywidualnymi preferencjami, została odpowiednio zbilansowana, a tym samym skutkowała zadowalającym obniżeniem masy ciała.

Potencjalne plusy i minusy diety niskowęglowodanowej w insulinooporności

Potencjalnym plusem w długoterminowym utrzymaniu diety low carb jest jej wpływ na większe uczucie sytości. Dowody naukowe nie są w tym zakresie jednoznaczne, ale prawdopodobnie większe uczucie sytości związane jest z większą podażą białka oraz tłuszczu, które mogą wpływać na niektóre hormony związane z większym uczuciem sytości. Nie mniej jednak na diecie wysokowęglowodanowej można skutecznie zadbać o aspekt sytości zwiększając podaż błonnika pokarmowego oraz białka i dobierając produkty o wysokim indeksie sytości.

Pamiętajmy też o możliwych niedoborach pokarmowych podczas planowania diety low carb, które mogą wynikać z eliminacji produktów zbożowych, niektórych owoców i warzyw. W badaniach naukowych wykazano zmniejszone spożycie tiaminy (witaminy B1 ), kwasu foliowego, witaminy C, magnezu, wapnia, żelaza i jodu u osób stosujących ten model diety. Dodatkowo diety niskowęglowodanowe są zazwyczaj trudne do utrzymania długoterminowo, a także mogą być związane z większym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych.

Dieta w insulinooporności – podsumowanie

Podsumowując, dieta dla osoby z insulinoopornością powinna przede wszystkim być dostosowana do indywidualnych potrzeb danej osoby. Wspólnym mianownikiem wszystkich rozwiązań żywieniowych stosowanych w IO powinien być potencjał przeciwzapalny diety oraz w przypadku nadmiernej masy ciała, deficyt energetyczny. Dieta osoby z IO powinna obfitować w żywność niskoprzetworzoną taką jak np. warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste, orzechy, nasiona, ryby, chude produkty mleczne. Żywienie osoby z IO powinno mieć również na celu ograniczenie produktów wysoko przetworzonych i działających prozapalnie.

keyboard_arrow_up